دود بی رحمی آتش هور، بر جان و نفس ها!/ هور در آتش بی خردی ها می‌سوزد

هور خشک و آتشین، در عراق شعله می‌کشد و دود آن جان و نفس هم‌وطنان ما را نشانه می‌گیرد.

آرمان ملت:
علی رغم آنکه هورالعظیم یا همان هورالهویزه عراقی، از مهمترین منابع مهم زیست‌محیطی و اقتصادی جنوب غرب کشور محسوب می‌شود، اما اکنون به دلایل مختلفت از جمله بی تدبیری‌، ‌سدسازی، خشکسالی و بی‌توجهی به تامین حقابه آن از سوی کشور عراق دچار خودسوزی و ایجاد مشکلات محیط زیستی فراوانی شده است.

نبود آب در بخش عراقی تالاب، موجب خشکی و خودسوزی پوشش گیاهی شده و چنان آتش گسترده ای در دل این تالاب به راه انداخته که به گفته مسوولان جز باران یا رهاسازی آب از سوی عراق هیچ چاره ای برای مهار این فاجعه وجود ندارد.
بنابراین فاجعه تلخ و نفس‌گیر خشکی و خودسوزی هور، نه تنها در عراق، بلکه در خوزستان نیز نفس ها را از رمق انداخته، روند زندگی عادی را مختل و تهدید جدی برای سلامتی مردم به ویژه ساکنان شهرستان‌های
آبادان، خرمشهر، اهواز، سوسنگرد، حمیدیه، شوش، دشت آزادگان و هویزه محسوب می‌شود؛ چرا که به دلیل وزش باد به سمت ایران، موجب آلودگی هوای شهرهای مناطق غربی استان شده و در این میان نفس ساکنان شهر مرزی رفیع بیش از هر گوشه دیگری، به دلیل دود ناشی ار خودسوزی و خشکی هور می‌گیرد.

“درد که فقط درد آتش هور نیست، حتی از خشکی آن نیز دود بلند می‌شود، مثل آتش‌فشان، نفس همه مردم این شهر به زحمت افتاده و گویا چاره ای هم در کار نیست”
جملات بالا سخنان سعید سواری یکی از اهالی شهر رفیع است، که در گفتگو با خبرنگار آرمان ملت ضمن اشاره به فاجعه خشک شدن هورالهویزه گفت: حتی در چند روز گذشته یکی از جوانان این شهر به خاطر وضعیت طاقت فرسای دود و آلودگی های این فاجعه، جان خود را از دست داده است، هور خشک شده و علاج آن رهاسازی آب از سوی عراق است.
وی اضافه کرد: این دود از عراق می‌آید و ما را هم با خود گرفتار کرده، زیرا که هور عراقی به طور کامل خشک شده و به آب نیاز دارد. وقتی نیزار ها که خشک می‌شوند دچار خودسوزی و باعث دود و آلودگی هوا می‌شوند.
مدیرعامل انجمن دیده بان جلگه سبز خوزستان در گفتگو با خبرنگار آرمان ملت بیان کرد:
تالاب هورالعظیم، یکی از مهم‌ترین تالاب‌های مرزی خاورمیانه، از دیرباز زیستگاه گونه‌های کم‌نظیر گیاهی و جانوری و پشتوانه‌ای برای معیشت هزاران خانوار در ایران و عراق بوده است؛ اما با وجود آن، در دو ماه اخیر بخش‌ عمده‌ای از آتش‌سوزی‌ها در سمت عراقی این تالاب رخ داده و به دلیل نبود اراده جدی دولت عراق برای مهار آتش، بحران زیست‌محیطی و انسانی این فاجعه گسترش یافته است.

شبنم قنواتی افزود: متأسفانه تلاش‌های دیپلماسی ایران تاکنون نتیجه کافی نداشته و دود ناشی از این آتش‌سوزی‌ها تا شهرهای پرجمعیت استان خوزستان از جمله اهواز رسیده و سلامت عمومی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

وی با اشاره به نابودی گسترده پوشش گیاهی در این منطقه گفت: آتش‌سوزی‌ها منجر به سوختن نیزارها و زیستگاه‌های آبی می‌شوند و این موضوع نه تنها گونه‌های پرندگان مهاجر و ساکن را با خطر نابودی زیستگاه مواجه کرده، بلکه  کاهش شدید پوشش گیاهی و آبزیان کوچک، تعادل اکوسیستم را برهم زده و زنجیره غذایی را نیز مختل می‌سازد.

مدیر عامل انجمن جلگه دیدبان سبز خوزستان تصریح کرد: دود سنگین و مداوم باعث افزایش تنگی نفس، آسم و بیماری‌های ریوی شده؛ همچنین شواهد میدانی نشان می‌دهد که میزان سکته‌های قلبی و مغزی در شهرهای اطراف هورالعظیم افزایش یافته است؛ چرا که این معضل ارتباط مستقیم با استنشاق ذرات معلق و آلاینده‌های شیمیایی دارد. دود آتش‌سوزی‌ها گاه تا اهواز نیز کشیده شده و زندگی روزمره مردم را مختل می‌کند؛ هوایی که به مشام می‌رسد بوی سوختگی و مواد شیمیایی دارد.

به گفته قنواتی ساکنان منطقه علاوه بر مشکلات جسمی، با اضطراب، بی‌اعتمادی و ناامیدی نسبت به بهبود شرایط نیز دست و پنجه نرم می‌کنند.

وی یادآور شد: یکی از موانع جدی در کنترل آتش‌سوزی‌ها، نبود همکاری مؤثر دولت عراق است، زیرا که‌ این کشور در ماه‌های اخیر عزم جدی برای اطفای حریق نشان نداده و اقدامات دیپلماسی ایران نیز، به دلیل پیچیدگی روابط سیاسی و امنیتی دو کشور، به نتیجه ملموسی منجر نشده است. در نتیجه، بحران زیست‌محیطی به مرزهای ایران کشیده شده و آثار مخرب آن بر زندگی مردم خوزستان آشکار شده است.

این کارشناش محیط زیست، تشکیل کمیته مشترک ایران–عراق، ایجاد سازوکاری رسمی و الزام‌آور برای مدیریت و اطفای حریق با حضور نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی،
فعال‌سازی نهادهایی مانند کنوانسیون رامسر و سازمان ملل برای فشار بین‌المللی بر دولت عراق را از جمله راهکارهای موثر بر شمرد.

 قنواتی در ادامه راه‌اندازی کلینیک‌های تخصصی تنفسی و قلبی در شهرهای اطراف و ارائه خدمات فوری به بیماران. آموزش شهروندان برای مطالبه گری و تقویت صدای مردمی را از برنامه های پیشگرانه از آسیب های این فاجعه عنوان کرد.

وی گفت: حل این بحران نیازمند رویکردی چندلایه شامل فشارهای بین‌المللی، همکاری فرامرزی، مدیریت فناورانه و مشارکت جوامع محلی است و تنها در سایه چنین رویکردی می‌توان امید داشت که این تالاب حیاتی بار دیگر به نقش طبیعی و حیاتی خود بازگردد.

معاون محیط زیست طبیعی اداره کل محیط زیست خوزستان نیز در گفتگو با خبرنگار آرمان ملت با اشاره به اینکه آتش‌‌سوزی هورالعظیم به طور عمده در کشور عراق رخ می‌دهد، اظهار کرد: بر اساس ثبت تصاویر ماهواره ای، نزدیک به سه هزار و ۲۰۰ نقطه آتش‌سوزی در قسمت عراقی هورالهویزه ثبت کرده ایم که نزدیک به دو هزار و ۳۰۰ هکتار دچار حریق شده و این آمار در حقیقت یک عدد قابل توجهی است‌.

سید عادل مولا اضافه کرد: علت حریق ناشی از خشک شدن تالاب هورالهویزه است؛
اما در قسمت ایرانی نقاط زیادی دچار آتش سوزی نشده، چرا که در قسمت ایرانی هر جا که حریق رخ دهد در راستای اطفای حریق به سرعت وارد عمل می‌شویم، اما از آنجایی که برای کشور عراق دسترسی وجود ندارد و هماهنگی های ملی لازم است، این مسئله کار را برای ما دشوار می‌کند‌.

وی نبود آب در منطقه را اصلی ترین عامل این فاجعه دانست و گفت: حتی هواپیمای آبپاشی نیز کارساز نبود، چرا که این راهکاری جزعی بود و تنها راه حل موثر رهاسازی آب از سوی کشور عراق می‌باشد.

معاون محیط زیست طبیعی اداره کل محیط زیست خوزستان افزود: مشکلات محیط زیستی تالاب نه تنها بر انسان ها تاثیر گذاشته، بلکه در قسمت هورالهویزه عراقی، ماهی ها، حیات وحش، پوشش گیاهی و بستر خاک را نیز دچار آسیب های فراوانی کرده است‌.

مولا بیان داشت: هم‌اکنون مسائل دیپلماسی در حال انجام است، از طرفی معاون رییس جمهور نیز طی ابلاغیه ای تکلیف هشت دستگاه را در سه بازه زمانی کوتاه مدت، بلند مدت و میان مدت مشخص کرده، به طور مثال
موضوع اطفای حریق در نوار مرزی، موضوعات دیپلماسی بین دو استان یا تعیین میزان حقابه های مورد نیاز از مباحث کوتاه‌مدت؛ رایزنی های دو کشور، تامین تجهیزات اطفا نظیر هواپیما آبپاش از موضوعات میان مدت؛ همچنین ورود شرکت نفت برای تهیه طرح احیای هورالعظیم که یک طرح کلی است و ممکن است اجرای آن سال‌ها طول بکشد از برنامه های بلند محسوب می‌شود.

وی بیان داشت: تنها راهکار فعلی این است که کشور عراق بتواند از منابع آبی خودش، آب تالاب را تامین کند، از طرفی با توجه به سدهای بالا دست در ترکیه و سوریه این کشور ها نیز باید آب را رهاسازی کنند تا راهی مناطق هورالعظیم شود.

معاون محیط زیست طبیعی اداره کل محیط زیست خوزستان با اشاره به اینکه روستاهای این منطقه در کشور عراق تا حدودی خالی از سکنه شده، افزود: در حال حاضر حوزه شهرستان های هویزه، دشت آزادگان، حمیدیه، اهواز، کرخه و شوش با وزش بادهای غربی شرقی دچار این الودگی هوا هستند.

مولا افزود: این فاجعه نسبت به پیش بیشتر شده و احتمال افزایش آن نیز وجود دارد،
اما بدون شک‌ وجود و بارندگی‌ و رطوبت از عمق فاجعه کمتر خواهد کرد.

به‌ گزارش آرمان ملت، هورالعظیم که روزگاری به بهشت عدن مشهور بود، جان می‌بخشید و سرچشمه اول تمدن های بشری یعنی بین النهرین بوده، امروز با خشک شدن و خودسوزی پوشش گیاهی اش، خود به یک فاجعه محیط زیستی و خطری جدی برای جان تمام جانداران محیط اطرافش تبدیل شده، سدسازی ها در عراق، ترکیه و‌ سوریه، خشکسالی های پیوسته، کشاورزی سنتی به طور کلی سیاست های ناصحیح آبی رفته رفته موجب خشک‌ شدن بخش عراقی تالاب و در نتیجه خودسوزی پوشش گیاهی این منطقه شده است

از طرفی دیگر به گفته کارشناسان، بخش ایرانی هور بیش از تشنگی از آلودگی می‌میرد، چرا که لایه های نفتی روی سطح آب، فلزات سنگین و آلودگی های صنعتی گسترده ای بر جان این تالاب افتاده،
همچنین بر اساس برخی آمارهای رسمی
بیش از ۶۷ درصد آب هورالعظیم از دست رفته و اکنون این تالاب را به یک فاجعه بین المللی تبدیل کرده است.
بنابراین با رهاسازی آب از سوی عراق و یا با همکاری کشور ترکیه، توجه جدی و‌ عملی عراق به تامین حقابه تالاب می‌تواند از آتش سوزی گسترده در تالاب و خطری که جان میلیون نفر و سایر موجودات زنده را تهدید می‌کند، جلوگیری کند‌.

همچنین در هفته های گذشاه نیز سید محمدرضا موالی زاده استاندار خوزستان در دیدار با وزیر کشور عراق، با اشاره به تعهدات بین‌المللی زیست‌محیطی، خواستار همکاری دوجانبه برای مهار آتش‌سوزی تالاب هورالعظیم به‌ویژه رهاسازی حقابه تالاب از طریق رودخانه دجله شد و علی رغم آنکه
وزیر کشور عراق نیز با استقبال از این پیشنهادات‌آمادگی کشورش را برای همکاری در این زمینه‌ها اعلام کرد؛ اما تاکنون هیچگونه اقدامی در این راستا به چشم نخورده است.